Back BesplatanSport.com

Narodno i sportsko rvanje u Srbiji - II DEO

(3 glasova)
Narodno i sportsko rvanje u Srbiji - II DEO

Zoran Mašić1
Agelaku Filanti2
Nina Đukanović3

NASTANAK I RAZVOJ SPORTSKOG RVANJA U SRBIJI

Početci sportskog rvanja u Srbiji, ali i ostalim državama bivše Jugoslavije, vezani su za Sokolska društva. Uz telesno vežbanje i sportsku gimnastiku, njihovi članovi su se mogli baviti i teškom atletikom: dizanjem tegova, rvanjem, mačevanjem i boksom. Pisani tragovi govore da je 1983. godine, na međunarodnom turniru u francuskom rvanju održanom u Budimpešti, Subotičanin Lajoš Vermeš osvojio prvo mesto, a 1993. isti rvač je napravio pravu senzaciju pobedivši do tada nepobedivog profesionalnog rvača Poljaka Pitlašinskog (Kolundžija, 1998).U Somboru su 1896. i 1897. godine organizovano takmičenje u rvanju uz učešće rvača iz Sombora, a i na Prvim obnovljenim olimpijskim igrama modernog doba, na kojim je u rvanju učestvovalo samo pet rvača, takmičio se, kao član Ugarske reprezentacije, naš čovek iz bačkog sela Nadalia - Momčilo Tapavica. Njegova borba sa Grkom Hristopulosom iz Patrasa bila je prva borba u rvanju i završena je odustajanjem Tapavice od daljeg takmičenja, čime je zvanično zauzeo četvrto mesto.

Prvi rvački klub ”Radnički” formiran je u Somboru juna 1912. godine. Zatim su stvoreni klubovi u: Subotici, Zrenjaninu, Beogradu, Kikindi, Senti, Novom sadu i Vršcu. Vrlo često se održavaju tromeči između Sombora, Subotice i Novog Sada. Sombor postaje rvački centar u kome se od 1924. godine održavaju skoro sva prvenstva Jugoslovije. 1922. godne, osniva se Jugoslovenski teško-atletski savez, kao organizacija rvača i dizača tegova, a 1924.godine prima boksere pod svoje okrilje i menja naziv u Jugoslovenski teško - atletski i šakački savez. Delovao je do 1929. godine, kada se bokseri izdvajaju a ostaju dizači i rvači pod jednim nazivom Jugoslovenski teško - atletski savez. Prvo takmičenje u organizaciji Jugoslovenskog teško - atletskog saveza održano je 2. maja 1923.godine. Prvi zvanični nastupi jugoslovenskih rvača na veliki takmičenjima bili su učešće Somboraca, Nikole Grbića i Ištvana Nađa, na Olimpijskim igrama 1924. godine u Parizu, te nastup Grbića i Hofman Friđeša iz Novog Sada na Evropskom prvenstvu u Budimpešti 1927. godine. Naši rvači su nastupili i na Olimpijskim igrama 1928. u Amsterdamu pa 1936. u Berlinu, kao i na Evropskom prvenstvu 1931. u Pragu. Od 1932. godine, kada su počeli da se održavaju balkanski šampionati, naši rvači učestvuju redovno i sa dosta uspeha, a već na Prvom balkanskom šampionatu osvojene su četiri medalje, po dve srebrne i bronzane. Balkanski šampionati održavani su do 1966. godine, a naši rvači ukupno su osvojili 72 medalje. Ipak, najvećim uspehom našeg rvanja pre Drugog svetskog rata smatra se deoba 5. i 6. mesta Somborca Nikole Grbića na Olimpijskim igrama u Parizu 1924. godine.

Rvači iz Srbije su i pre Drugog svetskog rata imali zapaženu ulogu na međunarodnoj sceni, ali zlatno vreme rvanja u Srbiji i tadašnjoj Jugoslaviji počinje u drugoj polovini 20.-og veka. Prvu medalju za SFRJ, bronzanu, osvojio je Milorad Arsić na Svetskom prvenstvu u Karlsrueu 1955. godine, dok je zvanično poslednju medalju upisanu pod SFRJ, bronzanu, bukvalno dan pre zvaničnog proglašenja Savezne Republike Jugoslavije, osvojio Goran Kasum na Evropskom prvenstvu u Kopenhagenu, od 24. do 26. aprila 1992. godine. Za četrdesetak godina rvači SFRJ su na prvenstvima sveta i Evrope i na olimpijskim igrama osvojili ukupno 96 medalja: 76 u grčko – rimskom i 20 u slobodnom stilu rvanja, kao i još 5 medalja u grčko – rimskom stilu nakon raspada bivše SFRJ. I ako ni jednu medalju u slobodnom stilu rvanja nisu osvojili rvači iz Srbije, od 76 medalja osvojenih u grčko - rimskom stilu čak 70 osvojili su rvači iz Srbije, što, uz još pet medalja osvojenih nakon raspada SFRJ, čini zaista inpresivan skor. Dok je u slobodnom stilu svih 20 medalja za SFRJ osvojilo 4 rvača, sva 4 iz Makedonije, u grčko-rimskom stilu je za SFRJ, SRJ, SCG i Srbiju osvojena, od strane 27 rvača, ukupno 81 medalja. Od tih 27 rvača samo četvorica, sa ukupno 6 osvojenih medalja, nisu bili, ili nisu i danas, državljani Republike Srbije. Bez obzira što na olimpijskim igrama nije osvojena medalja od Seula 1988. godine, a u grčko - rimskom još od Los Anđelesa 1984., rvanje i dalje nosi epitet najtrofejnijeg olimpijskog sporta u Srbiji i bivšoj Jugoslaviji. Ukupno 62 rvača SFRJ, SRJ i SCG učestvovalo je do sada na olimpijskim igrama i veliku većinu, osim 11 rvača u slobodnom stilu, činili su rvači iz Srbije (Jovanović, 1996). Popularnost rvanja i interesovanje za ovim sportom u Srbiji bili su na visokom nivou sv do raspada bivše Jugoslavije početkom devedesetih godina prošlog veka, kada je zabeležen određeni pad interesovanja za rvanje ali i neke druge do tada vrlo popularne sportove (Jovanović i saradnici, 1997). Kriza koja je trajala desetak godina ipak nije ostavila dugoročnije posledice na rvanje u Srbiji, pa od početka 21.-og veka ovaj sport beleži konstantan napredak i razvoj kvaliteta i popularnosti. Pored grčko - rimskog stila, koji je svakako najdominantniji i najkvaliteniji, u Srbiji je veoma razvijen sambo, a od skora je pokrenuto i rvanje slobodnim stilom, grapling, te oživljene neke gotovo nestale tradicije narodnih obika rvanja. Sve ovo vrlo pozitivno utiče na stvaranje pozitivne slike i raspoloženja ukupne javnosti u odnosu na rvački sport i rvače u celini (Kasum i Ćirković, 2006). U Srbiji danas, pod okriljem Rvačkog saveza Srbije, aktivno deluje 30 rvačkih klubova, sa ukupno blizu hiljadu aktivnih registrovanih rvača.

Rvanje za žene u Srbiji se upražnjava tek nekoliko godina, pa neki vredniji rezultati još nisu ostvareni. Ipak, prvi koraci su učinjeni, neki manji uspesi zabeleženi su i na međunarodnoj sceni, a Rvački savez Srbije je zauzeo stav da razvoj ovog oblika rvanja treba podržati sa više energije i pozitivnog raspoloženja nego što je to bio slučaj do sada. (Kasum, 2006). Osim olimpijskih oblika rvanja, u Srbiji značajan kvalitet i popularnost ima neolimpijsko sportsko rvanje sambo. Ovaj sport je u Srbiji i Jugoslaviji počeo da se razvija od 1972. godine, nakon povratka gospodina Svetozara Mihajlovića sa stručnog usavršavanja u SSSR. Krajem te godine, na Prvom prvenstvu Evrope u Rigi, osvojena je i prva medalja, a osvajač te srebrne medalje bio je Slavko Obadov. Isti takmičar je, godinu dana kasnije u Teheranu, osvojio srebrnu medalju na Prvom prvenstvu sveta, da bi 1974. godine, na Prvenstvu Evrope u Madridu, bile osvojene čak tri medalje: Lučić i Bajčetić srebro, a Obadov bronzu. Posle ovih velikih uspeha iznenada je nastupila velika kriza, tako da naši sambisti nisu ni učestvovali na takmičenjima sve do 1993. godine. Od tada naši sambisti u kontinuitetu osvajaju medalje na evropskim i svetskim prvenstvima, a gotovo potpunu dominaciju u Jugoslaviji imali su klubovi iz Srbije i Crne Gore. Pored velikog broja medalja koje su osvajane u mlađim uzrasnim kategorijama, naši sambisti su osvojili i 36 seniorskih medalja.

ZAKLJUČAK

Rvanje u Srbiji ima dugu tradiciju i uživa veliku popularnost. Narodni oblici rvanja sunegovani i prenošeni generacijski, a i danas se primenjuju oblici rvanja: u koštac, u pojas, u ruke, pelivansko rvanje i svebor. Pored ovih oblika rvanja, u Srbiji se često upražnjavaju i različiti narodni oblici borenja, koji po svojim karakteristika- ma imaju dosta elemenata rvanja ali ne predstavljaju predstavljaju klasične oblike rvanja. Ovi oblici nadmetanja predstavljeni su različitim vrstama nadvlačenja, a među njima su najpopularniji vučenje kuke, vučenje klička i obaranje ruke.

Sportsko rvanje u Srbiji ima stogodišnju tradidiciju, a daleko najveći kvalitet i popularnost dostigalo je rvanje grčko – rimskim stilom. Pored grčko – rimskog stila, međunarodno vredne rezultate postizali su i sambisti Srbije, dok se veoma zapa- ženi rezultati slobodnostilaša, ostvareni u vreme SFRJ, ne mogu pripisivati rvačima iz Srbije. Ukupno 75 medalja na olimpijskim igrama i prvenstvim Evrope i sveta, osvojli su rvači grčko – rimskog stila iz Srbije, što predstavlja rezultat vredan svake pažnje. Velika popularnost i kvalitet koji ima rvanje grčko - rimskim stilom na određeni način je sputavalo razvoj ostalih oblika sportskog rvanja, ali se u poslednje vreme čine značajni koraci za podizanje masovnosti i kvalieta drugih oblika sportskog rvanja, a pre svih rvanja slobodnim stilom i graplinga.

LITERATURA

1. Bojović, S. (1994): Pelivanstvo tradicionalna forma rvanja, Unireks, Beograd,
2. Cvetković, J. (1982): Stari sportovi Jugoslavije, Brođanci,
3. Enciklopedija (2005): Britanika (8), Narodna knjiga, Politika, Beograd,
4. Jovanović, M. (1996): Prvih 100 godina, Graphic, Novi Sad,
5. Ćirković, Z., Jovanović, S. (1992). Basic characteristics of wrestling forms used by people in Serbia, BAHRPRES, Bulletrin No.2, Belgrade, pp. 58-62,
6. Jovanović, S., Ćirković, Z., Kasum, G. (2001): Savremene tendencije u borilačkim sporto- vima, Godišnjak 10, FFK Beograd,
7. Jovanović, S., Popović, S., Ćirković, Z., Kasum, G., Obradović, Z. (1997): Stručno i naučno tretiranje problematike borenja u časopisu “Fizička Kultura” Beograd, u periodu 1949-1996. godine, Godišnjak 9, FFK Beograd, str. 197-206,
8. Kajević, I. (1962): Pelivansko rvanje kao deo pohlivanjenja u Makedoniji i delu Sandžaka od Bijelog Polja do Novog Pazara, Beograd,
9. Kasum, G. (2006): Žensko rvanje, Međunarodna naučna konferencija i Drugi nacionalni seminar “Žena i sport”- zbornik radova, FSFV Univerziteta u Beogradu i OKSCG, Beograd, str.171-176,
10. Kasum, G., Ćirković, Z. (2006): Dileme i ideje vezane za slobodni stil rvanja u Srbiji i Cr- noj Gori, Sport Mont, Crnogorska Sportska Akademija, Montenegrosport–Podgorica, jun, br. 10 – 11/IV, str. 465-471,
11. Kolundžija, D. (1998): Rvanje u Jugoslaviji, Savez rvačkih sportova Srbije, Beograd,
12. Kurelić, N. (1953): Naši narodni sportovi (II deo – Borilački sportovi), Fizička kultura, 7 – 8, Beograd,
13. Levajac, R. (1997): Narodna momačka nadmetanja u Dragačevu, Dom kulture u Guči, Guča,
14. Milićević, M. (1984): Život Srba seljaka, Srpski etnografski zbornik, knj. 1, Prosveta, Beograd,
15. Ministarstvo prosvete i sporta Republike Srbije (2005): Medalje sportista iz srpskih klubo- va,
16. Sambo savez Srbije (2008): Ostvareni rezultati seniora i seniorki na evropskim i svetskim prvenstvima,
17. SOFK Majdanpek (1978): Decenija seoske sportske olimpijade, Opštinski SOFK - Majdanpek, Majdanpek.

1 Fakultet za menadžment u sportu, Beograd
2 Akademija fudbala, Beograd
3 Medicinska Akademija US Medical School, Beograd

Časopis "Aktuelno u praksi", Pokrajinski zavod za sport

 

 

Pin It
2012-01-28
sreda, 03 mart 2010 13:05

Ostavi komentar

Podrži i ti naš rad u stvaranju besplatnog sporta u Srbiji. Klikni na dugme Like Page

X Zatvori