Haka - sportski ples?

(2 glasova)
Haka - sportski ples?
Haka - sportski ples?

Poreklo haka plesa seže duboko u vreme. To je istorija puna folklora i legendekoji su odraz nasleđa Maora. Novi Zeland se razvijao okružen haka plesom još od prvih susreta Maora sa ranim evropskim istraživačima, misionarima i naseljenicima.
Dok skorašnje tradicije pretpostavljaju da je haka bila isključivo u domenu muškaraca, legende i istorija su odraz drugačije priče.Zaista, priča o najpoznatijem tipu haka plesa, Ka mate!, dokazuje da je reč o moći ženske seksualnosti.

Prema legendi, haka proističe od boga sunca Ra. On je imao dve žene: Hine-raumati, koja je bila suština leta, i Hine-takurua, suštinu zime.
Ra i Hine-raumati su legli zajedno i stvorili sina po imenu Tanerore. U vrelim letnjim danima može se videti svetlost koja igra. Legenda kaže  da je to sin Hine-raumati, Tanerore, koji je nastupao za svoju majku i wiriwiri, ili svetlost koja treperi, koja se danas odražava u drhtanju šaka izvođača hake.
Maorski mitovi i legende zasuti su pričama o haki.

Istorija hake

Prva upotreba hake u svetu prirode bila je pripisana poglavici Tinirau i nekim njegovim sunarodnicama.
Tinirau je želeo osvetu zbog ubistva ljubimca kita, pa  je poslao grupu žena lovaca da nađu čoveka koji je za to odgovoran, starog tohungu ili sveštenika po imenu Kae. Žene nisu znale kako Kae izgleda, ali su znale da ima nejednake zube koji su se preklapali.
Kad su žene stigle u Kaeovo selo izvele su haka ples da bi naterale muškarce da se smeju, sa namerom da otkriju identitet Kaea.
Kae je bio zarobljen i odveden nazad u selo Tinirau gde su ga ubili.

Značenje hake

Za većinu ljudi haka je ratni ples. To je razumljivo jer su mnogi videli kako se haka izvodi pre bitke kao izazov njihovom protivniku.
Ali reč „haka“ jednostavno znači ples, ili pesma praćena plesom. Mada su to tačni izrazi koji se povezuju sa hakom, oni nisu pravedni prema snazi života, postupcima, rečima, ritmu, temama, značenju, stilu ili istoriji koje čine haku.
Pored postojanja mnogih varijacija među vrstama ratnog plesa, uobičajena osobina je to da se svi izvode sa oružjem.
U vreme pre kontakta sa Evropljanima i ranih kontakata, haka je korišćena kao deo zvaničnog procesa kada su se dve strane susretale.
Ali, ukratko, postojao je izazov od strane tangata whenua ili plemena sa tog područja, praćeno odgovorom manuhiri ili posetilaca.
Susret se završavao tako što je tangata whenua izveo haka peruperu. Prateći govore obe strane, svaka se kretala zajedno do hongi, tradicionalnog pozdravljanja pritiskanjem noseva.
Složeni oblik tradicionalnog izazova se ne viđa često u današnje vreme. Uglavnom je rezervisano za specijalne prilike, kao što su posete starešina velikodostojnika. Međutim, principi kojima su poduprti tradicionalni rituali još uvek su zadržani u modernoj formi.

Kako se haka danas koristi

Novozelanđani su rasli naviknuti na upotrebu hake u sportskim timovima. Oni se oduševljavaju spektaklom tima All Blacks koji formiraju položaj pre početnog udarca.
Moderni All Blacks izvode haka ples sa strašću i ponosom. Oni su povratili dostojanstvo i mistiku pridodanu ovom tradicionalnom obliku umetnosti i tokom toga povećali njeno priznavanje kao simbola Novog Zelanda.
Haka je postala simbol moći tima All Blacks i njihovog statusa u svetu ragbija. Tim ostavlja utisak nepobedivosti i nemilosrdnosti. Taj utisak nije mali deo s obzirom na snagu kojom All Blacks izvode haku.
Danas vojska Novog Zelanda takođe ima svoju jedinstvenu haku, koju otvaraju i zatvaraju žene vojnici, potvrđujući njihovo posebno mesto u oružanim snagama.
Haka je postala jedinstveni oblik nacionalnog izražavanja.
Zbog toga što desetine hiljada Novozelanđana žive u inostranstvu, veoma je verovatno da će oni učestvovati u izvođenju hake na stranim lokacijama.
Novozelandske trgovačke delegacije i druge zvanične funkcije u inostranstvu sve više traže haka grupe da ih prate. Ovo su samo neki od načina kojima je haka postala internacionalizovana.
U ovom globalnom naselju, haka je zaista jedinstveni simbol identiteta Novog Zelanda. Da bi ona opstala kao simbol, Novozelanđani sve više priznaju da se haka mora poštovati.

 

Pin It
Jelena Nikolić

Profesor ruskog jezika, prevodilac za ruski i engleski, nastavnica engleskog jezika u osnovnoj školi. Rođena 27.07.1981. godine, živi i radi u Beogradu. Omiljeni sportovi su joj: vožnja bicikla, rolera, tenis i odbojka na pesku.

2012-07-31
utorak, 31 jul 2012 02:00

Ostavi komentar

Podrži i ti naš rad u stvaranju besplatnog sporta u Srbiji. Klikni na dugme Like Page

X Zatvori