Back BesplatanSport.com

Zdravstveni film u sokolskoj župi Mostar

(0 glasova)
Zdravstveni film u sokolskoj župi Mostar

Sokolska župa Mostar između ostalog, prostirala se na najzaostalijem delu teritorija Primorske i Zetske banovine. Prosvetni odbor Župe  je u svojoj borbi za preporod sela organizovao  predavanja sa prikazivanjem filmova po seoskim četama. Do 1932. održana su predavanja u četama Vihovići-Rudnik, Žitomislić, Pijesci, Baćevići, Bijelo Polje, Ostrožac i u trećem župskom tečaju za sokolske čete u Mostaru. U predavanjima učestvovali su dr. Lovro Dojmi, Vehbija Imanović, Mehmed Jahić, dr. Mile dokić i Hasan Đikić. Rukovođenje akcijom povereno je Urošu Avdaloviću. Akcija župe sprovedena je bez finansijske pomoći. (1) Zajedno sa  Sokolskom župom Mostar radio je Dom Narodnog zdravlja u Mostaru. Na čelu Doma bio je  dr. Lovro Dojmi. Od 1922. do 1933. osnivani su pojedini odjeli, a  1933. podignuta je nova zgrada  Doma Narodnog zdravlja u Mostaru.  Do  1935. zalaganjem Doma Narodnog zdravlja, podignuto je na stotine higijenskih česama. Osnovane su Zdravstvene stanice u Ljubuškom, Posušju i Širokom Brijegu. Sem toga osnivane su seoske školske kuhinje za siromašnu decu. U borbi protiv pegavog tifusa Dom Narodnog zdravlja  delio je kukuruz. Dom Narodnog zdravlja je pred 10.000 do 20.000 lica održao predavanja sa prikazivanjem filmova. (2)

Izveštaj iz župe Mostar  u kojoj je počelo priređivanje sokolskih večeri sa prikazivanjem filmova govorio je da je akcija sa filmom  „naišla na neopisivo oduševljenje i odziv težačkog sveta”. Iz župe  Mostar javljali su da  „seljaci iz udaljenih sela po nekoliko kilometara silaze po najvećem nevremenu u masama sa brda, sa zubljama i lučem zajedno sa ženama i decom,  da vide sokolski film i čuju sokolsko predavanje. ... Ovaj rad kao neobično važan i uspešan za narodno prosvećivanje nastaviće ŽPO i u godini 1932 i proširiti ga i u sela sa područja čitave župe.” Upravnik Doma Narodnog zdravlja u Mostaru dr. Lovro Dojmi bio je u Prosvetnom odboru župe Mostar izvestilac za zdravstvo. U zajednici sa Domom Narodnog zdravlja u Mostaru, koji je župi Mostar stavio na raspoloženje pokretni projekcioni aparat i filmove, priredio je Župski prosvetni odbor bioskopske predstave u sokolskim četama. Prikazani su filmovi : 1) „Čuvaj se rose”, 2)„Pomoć u prvi čas”, 3) „Pošast”, 4) „Asanacija sela”, 5) „Bolje je znati nego imati”. Filmovi su prikazani u 52 čete. Predstavama je prisustvovalo 8.999 lica, mahom seljaka. Filmovi su prikazivani u školskim prostorijama, zadrugama i sokolskim domovima. (3) Nedostatak novca ograničio je 1933. prikazivanje filmova u župi Mostar.  Župski prosvetni odbor prikazao je 1933. u Imotskom, Mostaru (3 puta za učesnike IV tečaja za vođe sokolskih četa), Divinu (2 puta prilikom svečanosti razvijanja četne zastave), Nevesinju, Gacku, Avtovcu i Nadinićima 4 poučna filma sa predavanjima. Prikazani su filmovi : „Bolje je znati nego imati”, „Pošast”, „Birtija” i  „Alkoholizam i tuberkuloza”. Filmove je i 1933. Župskom prosvetnom odboru  davao na raspolaganje  Dom Narodnog zdravlja u Mostaru. Prikazivanjima je u 10 četa prisustvovalo 1.457 lica zajedno sa osobama iz okolnih sokolskih četa. U sokolskim četama društva Mostar filmove je prikazivao prosvetni odbor društva uz saradnju članova ŽPO. Osim prikazivanja filmova župa je sarađivala sa Domom Narodnog zdravlja u rasturanju poučno-propagandnog materijala za socijalno-higijensko, poljoprivredno i zadružno vaspitanje širokih narodnih slojeva.. Sem aktivnosti ŽPO u sokolskim društvima Bileća, Čapljina, Gacko, Konjic, Mostar, Nevesinje, Stolac i Trebinje poverenik Prosvjetnog filma iz Beograda prikazivao je film o IX Svesokolskom sletu u Pragu. Na tim prikazivanjima  bilo je prisutno oko 5.000 učenika škola, 1.000 vojnika i oko 600 drugih gledalaca. (4)
 U svom prosvetnom radu župa Mostar je do 1935. prikazala  poučnih filmova u 78 četa. (5) Župa Mostar je  1937. u saradnji sa Domom narodnog zdravlja iz Mostara prikazala 11 filmova u 20 seoskih četa pred 4.062 gledalaca. (6)

Sa upravom Doma narodnog zdravlja u Mostaru 1938. župa Mostar prikazala je 53 puta 10 filmova i 4 serije dijapozitiva zdravstveno-higijenske sadržine. Održano 12 zdravstveno-higijenskih predavanja. Te 1938. održana je Higijenska izložba u Domu narodnog zdravlja. (7)
U ,,Sokolskoj njivi”, kalendaru za sokolsko selo sami seljaci sokoli su pisali o svojim utiscima o značaju sokolskog rada na selu. Niko Čabrilo iz sokolske čete Bijenja (Nevesinje), istakao je da su sokoli prvo otvorili čitaonice. Sokoli iz grada uputili su seljake kako će bolje obrađivati zemlju. Snadbeli su seljake probranim semenom, voćkama i šumskim sadnicama. Seljaci su počeli sejati repu, detelinu, grahoricu i zimski grašak. Priređivali su sokolske poljoprivredne izložbe. Sokoli su u selima prikazivali zdravstvene filmove. (8)

Sem poučnih filmova u ostalim oblastima na teritoriji Sokolske župe Mostar, pojedina sokolska društva prikazivala su zabavne filmove, bez veze sa sokolskim vaspitnim radom. Društveni kino-odsek Sokolskog društva Korčula prikazao je 78 bioskopskih predstava 1933. Sokolski bioskop je jedini u Korčuli prikazivao zabavne filmove.  (9) Član Saveznog Prosvetnog Odbora Saveza Sokola Kraljevine Jugoslavije profesor Bogoljub Krejčik proveo je 1938. letnji odmor u Cavtatu. Poneo je sa sobom projektor, te je u tri maha na trgu u Cavtatu priredio 3 filmske predstave. Ove predstave pratili su sokoli iz Cavtata, građani i turisti iz svih krajeva Jugoslavije. Na ovaj način je blizu 600 osoba videlo desetak sokolskih filmova. (10)
 Prosvetni odbor Župe Mostar je  u svojoj borbi za preporod sela organizovao predavanja sa prikazivanjem filmova po seoskim četama. Upravnik Doma narodnog zdravlja u Mostaru dr. Lovro Dojmi bio je u Prosvetnom odboru župe Mostar izvestilac za zdravstvo. U zajednici sa Domom narodnog zdravlja u Mostaru, koji je župi Mostar stavio na raspoloženje pokretni projekcioni aparat i filmove, priređivao je Župski prosvetni odbor bioskopske predstave u sokolskim četama. Sem  zdravstvenih filmova prikazivani su i sokolski i igrani filmovi. Filmovi su prikazivani u školskim prostorijama, zadrugama i sokolskim domovima.

Saša Nedeljković                    
član  Naučnog  društva za  istoriju  zdravstvene  kulture Srbije

Napomene :
1.    „Film u selu u službi Sokolstva”, „Sokolski glasnik”, Ljubljana, 28. januara 1932, br. 5, str. 5;
2.    K. Grujić, „Rad na zdravstvenom podizanju Hercegovine”, „Svijet”, Zagreb, 24-VIII 1935, br. 9, str. 165; 
3.    Ljubodrag Dimić, „Kulturna politika u kraljevini Jugoslaviji 1918-1941“, I, Beograd 1997, str. 456; Dr. Milan Dokić, „Sokolska župa Mostar“, „Sokolska prosveta”, Novi Sad,  April 1932, br. 4, God. II, str. 231; „Rad Sokolske župe Mostar u godini 1933”, Sarajevo, 1934, str.  143;
4.    „Rad Sokolske župe Mostar u godini 1933”, Sarajevo, 1934, str. 100, 101, 103, 143;
5.    „Prvo desetgodište uspešnog rada Sokolstva na selu”,  „Sokolski glasnik”, Ljubljana, 7 juna 1935, br. 24, str. 1;
6.    „Rad Sokolske župe Mostar”, „Sokolski glasnik“, Beograd, 8 maj 1937, br. 13, str. 5;
7.    „Izveštaj Uprave Saveza Sokola kraljevine Jugoslavije o radu u godini 1938 podnet IX redovnoj godišnjoj skupštini 23 aprila 1939 godine”, str. 10, 27, 32, 53, 77, 83, 98, 117;
8.    Niko Čabrilo, „Sokolstvo u selima”, „Sokolska njiva” Kalendar za sokolsko  selo  za prostu 1937 godinu, izdanje Prosvetnog odbora Saveza Sokola kraljevine  Jugoslavije, str.131, 132;  
9.    „Rad Sokolske župe Mostar u godini 1933”, Sarajevo 1934, str. 105;
10.    „Propaganda putem uzanog filma prilikom letovanja“, „Sokolska Prosveta”,   Beograd, septembar 1938, br. 7, str. 236;

Pin It
Saša Nedeljković

Saša Nedeljković, istoričar, rođen je 1962. u Beogradu. Diplomirao 1998. na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu na Grupi Istorija. Naslov diplomskog rada bio je ,,Oko sokolovo 1936-1941”. Saradnik Srpskog biografskog rečnika Matice srpske. Član Prosvetnog odbora Sokolskog saveza Beograd od 2001, član Uredništva časopisa ,,Oko sokolovo” i Sokolske biblioteke. Učestvovao 2002. kao član Organizacionog odbora u pripremi izložbe “Svi naši jubileji telesnog vežbanja-sporta 1857-2002 g”. Od 2005. izvršni urednik projekta digitalne kolekcije “Sokolska knjižnica” na Internetu (Projekt Rastko, Global Cultural Network) www.rastko.org.rs Član društva ,,Sveti Sava”, Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije i Udruženja za negovanje vazduhoplovnih tradicija. Učestvovao…

2014-12-26
petak, 26 decembar 2014 00:00

Ostavi komentar

Podrži i ti naš rad u stvaranju besplatnog sporta u Srbiji. Klikni na dugme Like Page

X Zatvori